ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 32




                                               

הספד

הספד איז וואס מרעדט ביים לוי פון א מענטש נאך זיין שטארבן פארן באגראבן. צדיקים האבן געזאגט אז עס איז גלייך אז מזאל זיך שרייבן אליינס דעם הספד כדי צו קענען מתקן זיין דעם הספד ביים לעבן.

                                               

השארת הנפש

השארת הנפש אין פראסט יידיש איבערטייטש איבערבלייבונג פון נפש. דאס איז אזא אידישער תורה טראדיציאנאלער באגריף און איסור אז מען טאר נישט צוזעהן אדער גיין נאנאט וכל שכן נישט טשעפענען דעם נפטרס קערפער ווייל וויבאלד מען שטייט דאך אויף תחיית המתים און די ...

                                               

זינד

עבירה איז דער באקאנטער ווארט אין די תורה, אויף זינד. זינד איז די פארבאטן וואס די שכל אדער די תורה באפעלן דעם מענטש. עס איז איינגעטיילט פון מאראל און עטיקס. און בין אדם למקום.

                                               

זכר לחורבן

ווען דאס בית המקדש איז חרוב האבן די חכמים געמאכט א תקנה אז מען זאל מאכן א זכר דערצו, מען זאל דערקענען אז יידן קלאגן און וויינען אויפן חורבן פון בית המקדש. די גמרא רעכענט אויס אז צוליב זכר לחורבן זאל מען נישט קאלעכען און איבערשמירן מיט פענעט די גא ...

                                               

זשעי נעט

זשעי נעט The JNet איז די כשרע אינטערנעט וואס די רבנים האבן יא מתיר געווען פאר ביזנעס. עס האט פארשידענע פילטערס נישט אדורך צולאזן נישט צניעותדיגע ענינים און פארנאגראפיע.

                                               

חאלאקע

אויב דאס קינד יערטזיך זייער ווייט פון דער טאג ל"ג בעומר, פירן זיך א זעלכע אפצושערן די האר אום ז אדר ביי משה רבינוס יארצייט. א סך מענטשן פארוויכטיקן צו פראווען דער חאלאקע אין מירון ביים קבר פון ר שמעון בן יוחאי איבערהויפט ל"ג בעומר. אזעלכע ווארטן ...

                                               

חופה און קידושין

חופה און קידושין איז די צערעמאניע אין יידישקייט מיט וואס א מאנצביל און א פרוי ווערן מאן און ווייב, ד"ה געהייראט. די צערעמאניע האט צוויי פאזעס. די ערשטע איז "קידושין" אדער אין לשון פון חז"ל "אירוסין" ווען דער מאן גיט די פרוי א ווערטפולן אביעקט היי ...

                                               

חזיר

דער חזיר איז א בהמה וואס מען עסט אין כינע, דער מיטל מזרח און אייראפע. א חזיר געבירט אויף איין מאל צווישן 6 - 12 קינדער. חזירים טראגן מחלות און פאראזיטן וואס קענען שעדיגן מענטשן. לויט דער תורה און לויט איסלאם איז פארבאטן דאס צו עסן. אויך מען נוצט ...

                                               

חילול ה

חילול ה איז יעדע זאך וואס דורך דעם ווערט א פארשוועכונג פון גאט. אויב איינער ערקלערט זיך אלס א גאטס פארכטיגער מאן און ער באגייט א זונד פארשוועכט ער דעם נאמען פון גאט. דאס איז פארעכנט פון די ערגסטע זאך וואס א מענטש קען טאן, ווייל דורך דעם קערן זיך ...

                                               

חלב

חלב איז די טיילן פעטנס פון א רינד וואס איז פארבאטן צו עסן פאר א אידן. אזוי ווי די פסוק זאגט אין פרשת שמיני כָּל חֵלֶב וְכָל דָּם לֹא תׁאכֵלוּ. נישט אלע פעטנס פון א בהמה איז חלב, חז"ל זאגן אז נאר די טיילן פעטנס וואס די תורה רעכנט אויס אין פרשת צו ...

                                               

חלה

חלה איז א געפלאכטן ברויט וואס איז געבאַקן באַזונדער אויף שבת און יום טוב. יעדע חלה ווערט געפלאכטן פון זעקס שטיקלעך טייג. עס זיינען דא פארשידינע מנהגים וויפל חלות דארף ליגן אויפן שבתדיגן טיש, אזעלכע לייגן 12 חלות אויסער דעם לחם משנה. אבער ווי-דאס- ...

                                               

חמץ

חמץ איז ווען איינע פון די פינף ערליי קערנדליך האט צוגערירט וואסער סיידן עס איז נאך א קערנדיל אדער עס איז שוין מעל אויף א וויילע וואס עס קען צוגעקומען צו די מינדעסטע פארמאט עס זאל זויערן דעמאלסט איז עס חמץ. אט דאס חמץ טאר מען נישט עסן אדער זיך פאר ...

                                               

חנוכה ליכט

אנצינדן די חנוכה ליכט אדער חנוכה לאמפ איז די הויפט מצווה פון חנוכה. מען צינדט די ליכט יעדע נאכט פון חנוכה נאך דער שקיעה. מען קען יוצא זיין מיט באזונדערע ליכט, אבער דער מנהג איז אז מען ניצט א מנורה, אפטמאל א זילבערן. די עיקר תקנה איז געווען צינדן ...

                                               

חרם דרבינו גרשום

מען זאָל נישט לייענען אַ צווייטנס זאַכן אָן רשות. מען זאָל נישט חתונה האבן מיט מער ווי איין פרוי אויף איינמאָל. מען זאָל נישט גטן אַ פרוי מיט געוואַלד. אין דערצו איז אַרייַנגערעכנט: די קהילה מוז פיטערן אַ פרוי וואס איר מאַן האָט זי איבערגעלאָזט, ...

                                               

טלית

א טלית אדער ציצית איז א רעליגיעזער פירקאנטיקטער געוואנט, ווען אין די ווינקלען זיינען אנגעקינפט פעדימער, צו דערמאנען גאטס געבאטן, וועלכע ציילן זיך צו 613. טלית קטן - מען פירט זיך צו גיין א טלית קטן א גאנצן טאג ביי טאג, און א סך חסידים גייען אים או ...

                                               

טראדיציע

טראדיציע אדער מסורה, איז פון וואס אלע מנהגים און אידישקייט קומט. מסורת סיג לתורה, ווערט אבער בעיקר רעפערירט צו די טראפן וויאזוי מען ליינט די תורה. און די חילוקים צווישן קרי מיט כתיב. וואס די מיינונג פון די תורה טוישט זיך לויטן ניגון אזוי ווי טאטע ...

                                               

טריפות

א טריפה איז א כשרע בהמה, חיה און עוף, וואס קען נישט לעבן מער פון א יאר, מען קען עס וויסן אדער ווען די בהמה געבוירט, אדער נאכן שחטן דורכן כשרע וועג, און אונטערזוכן די לונגען, און זען אויב איז עס געלעכערט, איז עס טריפה. און לויט דער הלכה, איז פארבא ...

                                               

יחוד

יחוד איז א תורהדיקע באגריף וואס מיינט זיך פארשפארן מאן און פרוי, לויט דער הלכה איז פארבאטן מאכן יחוד מיט א פרעמדער פרוי,כדי אפצוהאלטן פון זינד. אויב די פרוי איז אן אשת־איש אדער א נידה, אדער א קרובטע איז דאס אסור מן התורה.

                                               

ירחי כלה

דער איינפאַל ציעט זיך צו די צייטן פון דער גמרא און די גאונים: די" ירחי כלה ”, ווען מ’פלעגט, אין אדר און אין אלול קומען לערנען אויף אַן אינטענסיוון אופן אַ מסכתא. ס’איז קלאָר, אַז די שיינקייט פון דער זאַך ליגט דעריין, וואָס מענטשן וואָס זיינען אַ ...

                                               

כיסוי הדם

כיסוי הדם איז א מצווה פון דער תורה צוצודעקן מיט ערד די בלוט פון א פויגל אדער טהורע חיה נאכען שחטן. דער מקור פון די מצוות כיסוי הדם אין דער תורה איז אין ספר ויקרא פרק י"ז, פסוקים יג-יד: "ואיש איש מבני ישראל ומן הגר בתוכם אשר יצוד ציד חיה או עוף אש ...

                                               

כפרות

שלאגן כפרות באצייכנט א מנהג ישראל וואס מען רעכט אפ צווישן ראש השנה און יום כיפור אלץ א סגולה מכפר צו זיין אויף די עבירות פון א גאנץ יאר. טייל זענען מקפיד צו פראקטיצירן דעם מנהג "כפרות" ערב יום כיפור דוקא. דער מנהג איז ארומצודרייען א האן -פאר א מא ...

                                               

לא תחנם

לא תחנם ריפט מען די איסורים אין הלכה וואס קומט פון די פסוק, וואס דאס מיינט דערווייטערן זיך פון גויים ווייל מקען ווערן אויסגעמישט דאס נעמט אריין די פארבאט פון פארקויפען ערד קרקע אין ארץ ישראל פאר גויים געבען אומזיסט מתנות פאר גויים און אויך אומזיס ...

                                               

ליבע

ליבע איז א געפיל פון שטארקער נאנטשאפט. ווען מען האט ליב איינעם קען מען זיך אין פייער אריין ווארפן צו טאן יענעמס ווילן, אדער ווען מען האט ליב עפעס קען קריכן גראדע ווענט דערצו אנצוקומען. ווייל דאס מיינט צוזאגן אז מען שפירט יענעמס געפיל פונקט ווי די ...

                                               

לקט

לקט איז די נאכקלייב פון א פעלד נאכן שניידן די תבואה. אדער פרט איז די וויינטרויבן וואס פאלן אראף בשעתן רייסן טרויבן פון א בוים. לויט די תורה ווען מען שניידט תבואה אדער איילבירט אדער טרויבן אין א פעלד זאל מען נישט נאכקלייבן די זאנגען, טרויבן, איילב ...

                                               

לשון הרע

פארלוימדונג און לשון הרע מיינט ווען איינער רעדט שלעכט אויף א צווייטן אפילו די שלעכטס איז אמת, אבער עס טוט שעדיגן יענעם. אויב עס איז אויך נישט אמת, הייסט דאס הוצאת שם רע. און ווען צ.ב. ראובן דערציילט שמעון אז לוי האט אים געזאגט אז דו שמעון האסט גע ...

                                               

מזוזה

א מזוזה איז א הייליגע אביעקט ביי די יידן, דאס איז א שטיקל קלף וואס איז געשריבן אויף איר דורך א סופר 2 פרשיות: שמע מיט והיה אם שמוע, מען פיקסירט דאס ביי די העכערע זייט פון די רעכטע זייט פון טיר נאנט צום אויבערשטידל. די מצווה האבן די חז"ל ארויסגעלע ...

                                               

מים אחרונים

מים אחרונים איז די פליכט וואס חז"ל האבן געהייסן זיך צו אפ-וואשן די הענט ווען מענדיגט א סעודה פון ברויט, איידער מזאגט די ברכת המזון. עס רופט זיך מים "אחרונים", וואס מיינט "לעצטע" וואסער, וויבאלד עס זענען די מים "ראשונים", וואס איז נטילת ידים איידע ...

                                               

מסירה

ווען עמיצער גיט ארויס קרימינאלע אינפארמאציע פאר די באהערדע איבער אן אנדערע איד, וואס דורכדעם דראעט יענעם א שטראף, צי איז געלט אדער גאר דאס זיכערהייט פון אים אדער זיין בני בית, דאן איז דער אינפארמאטאר באגאנגען מסירה. אין היסטאריע איז א מסור געווען ...

                                               

נבילה

נבלה איז א כשרע בהמה וואס מען האט נישט געשחטן לויט די הלכה, אדער עס האט געפגרט. געוויסע יידישע טראדיציאנעלע זאגן איבערהויפט פאר קינדער אז ווען מען עסט נבלה איז דאס מטמטם דעם מח.

                                               

נדה

מיינט איר מסכת נדה? נדה איז די מאנאטלעכע צייט וואס עס רינט בלוט פון א פרוי. די בלוט רינט צוליב די נאטורליכע טוישינגען וואס געשעען אין דער רעפראדוקציע סיסטעם פון א נקבה.

                                               

נדר

א נדר איז וואס איינער רעדט אויס אז ער וועט טון א זאך, איז פון דער תורה האט ער א פליכט צו היטן וואס ער האט צוגעזאגט. טאמער נישט איז ער עובר א לאו פון "בל יחל". אויב א מענטש האט געמאכט א נדר וואס ער קען נישט האלטן, קען ער בעטן ביי דריי מענטשן זיי ז ...

                                               

נטילת ידיים

נטילת ידים איז איינע פון די 7 מצוות וואס די חכמים האבן מתקן געווען זיך צו וואשן די הענט מיט א קווארט כדי צו רייניקן דעם קערפער פון טומאה. כאטש וואס היינט נאך וואס דער בית המקדש איז חארעב איז באטל געווארן הלכות טומאה, טראצדעם האבן די חכמים מתקן גע ...

                                               

ניי

כדי אנהייבן א נייעם ארטיקל, זעט אנהייבן א נייעם בלאט. ניי ע זאך מיינט אז דאס איז דאס ערשטע מאל נארוואס איצט רעלאטיוו פריש באשאפן געווארן און ארויסגעקומען לאור עולם. דא איז די פארקערטער ווי אלט.

                                               

נסיון

אידן האלטן דאך אז אלץ איז פון הקב"ה וואס וויל אז צו טאן א מצווה און גוטער זאך זאל אנקומען שווער מאכט ער א נסיון. אזוי איז אנגענומען אז יעדע עבירה וואס קומט אונטער א מענטש זאל ער געדענקען אז דאס איז א ניסיון פון הקב"ה אים אויסצופריווען און דערהייב ...

                                               

סנדק

דער סנדק איז דער מענטש וואס האלט דאס קינד דורכאויס דעם ברית פונעם קינד. דער מנהג איז אז דער סנדק גייט מיט א טלית אויף סנדקאות. עס איז א סגולה אויף עשירות. אין רוב פלעצער ביי חסידים פירט מען זיך אז מען גיבט סנדקאות פארן רבין. אין לובאוויטש וויבאלד ...

                                               

סעודה המפסקת

סעודת המפסקת איז טייטש די אפטיילונג סעודה און איז די סעודה וואס מען עסט איידער א תענית וואס האלט אהן א טאג מיט א נאכט פאנגט זיך אהן. עס זענען דא 2 סעודות המפסקת איבער דעם יאר, איינס אום ערב תשעה באב, און די צווייטע אום ערב יום כיפור.

                                               

סעקס

מיינט איר מין? מיינט איר סעקסואליטעט? סעקס אדער געשלעכט אדער ווי טייל רופן עס שטופן איז די אקט פון זיך מזווג זיין כדי אויסצודרוקן געפילן פון ליבשאפט צווישן צוויי מענטשן, אין אלגעמיין איז דאס צווישן מאן און פרוי, און כדי צו ברענגען קינדער. אין דעם ...

                                               

ספירה

ווען די בית המקדש איז געשטאנען האט די סנהדרין געדארפט ציילען יעדען מוצאי יום כיפור די יארן, יעדע זיבעטע יאר איז געווען א שמיטה, און יעדע 50סטע יאר איז געווען יובל.

                                               

עוללות

עוללות מיינט אומפארטיגע הענגלעך טרויבן. לויט די תורה ווען איינער שנייט זיין פעלד און לאזט איבער די נישט פארטיגע טרויבן אויפן בוים, טאר ער נישט צוריקומען שפעטער אין פעלד צו רייסן די פארבליבענע וויינטרויבן, נאר ער דארף זיי איבערלאזן פאר די ארימעליי ...

                                               

עשרת ימי תשובה

עשרת ימי תשובה -, אזוי ווערן גערופען די ערשטע צען טאג פון יאהר אין די אידישע קאלענדער, וואס הויבן זיך אן מיט די יום טוב ראש השנה און ווערן פארענדיקט מיט יום כיפור.

                                               

פאה (לאנדווירט)

מיינסטו פאות? אדער מסכת פיאה? פאה איז די עק פון פעלד נאכן שניידן די ווייץ אדער אראפנעמען די פרוכט פון א בוים. לויט דער תורה, ווען איינער שנייט זיין פעלד דארף ער איבערלאזן תבואה ביים עק פון פעלד פאר די ארימעלייט. לֹא תְכַלֶּה פְּאַת שָׂדְךָ לִקְצֹ ...

                                               

פאות

פיאות מיינט האר פון די צוויי זייטן פנים, וואס מען טאר נישט אפשערן מחמת דער מצוה פון דער תורה, פון לא תקיפו פאת ראשכם, אז מען מוז איבערלאזן האר אביסעלע, ווייל מיט דעם ווייזט מען פארן אלעס ארום אז מאיז א איד. היינט צוטאג איז א מנהג ביי טייל אידן אז ...

                                               

פלייסיגקייט

פלייסיגקייט איז די מידה פון טאן א זאך אן אויפהער מיט נאכאנאנדיגער אנהאלטענדער עקשנותדיגער המשכיות ביז מען טוט דאס דורך און מען גרייכט אין לשון קודש פאר די בני ישיבות ווערט דאס אנגערופן התמדה זריזות.

                                               

צאנזער קשר

דער צאנזער קשר איז א סארט קניפּ פון תפילין של ראש, געמאכט פון צוויי דל"תס, און זעט אויס ווי א שלאס מ"ם. אנדערש פון א קשר דל"ת מיט א צורה פון איין דל"ת, אדער קשר מרובע מיט א צורה פון א קוואדראט.

                                               

קאפל

א קאַפּל אדער יאַרמלקע איז א שטיקל טיכל וואס די ארטאדאקסע יידן גייען דערמיט. אין גמרא ווערט דערציילט אז רב נחמן בר יצחק האט צוגעדעקט זיין קאפ צוליב יראת שמים זאל זיין א אפשייד צווישן אים מיט גאט. במשך די יארן האט די קאפל באנוצט אלס א צייכונג, ווא ...

                                               

קיטל

א קיטל איז א אויבערראק, וואס ווערט גענוצט אויף געוויסע רעליגיעזע הייליגטומען. עס איז לאנג און ציהן זיך אראפ ביז לערך די קניען. דער קיטל קען נאר זיין ווייס. א גרינער ראק, וועט מען נישט רופן קיטל. דעם קיטל טוט מען אן: א טויטן טוט אן מען א קיטל, איב ...

                                               

קרבן פסח

קרבן פסח איז א מצווה אויף יעדן איד צו שחטן און עסן מיט זיין משפחה. דעם קרבן טוט מען שעכטן ערב פסח און מען עסט דאס פלייש ביינאכט מיט מצה און מרור. דער קרבן מוז זיין א שעפסל אדער א ציגעלע, א זכר, נאך נישט איין יאר אלט. מען בראט דעם קרבן גאנץ. ווען ...

                                               

קריאת שמע

דאס זאגן פון קריאת שמע רופֿט מען קריאת שמע לייענען. קרי"ש ווערט געזאגט דורך אידן אינדערפרי און ביינאכט, דורך קינדער ביים בעטל פון א ניי-געבוירענעם אינגל, און דורך קדושים איידער זיי טאנצן אריין אין פייער. קריאת שמע האט דריי פרשיות: שמע והיה אם שמו ...

                                               

ריבית

לויט דער תורה איז פארבאטן צו אויסלייען מיט ריבית פאר א ייד נאר בלויז פון גוים. אבער סאיז פאראן אן עצה פון די אחרונים צו בארגן געלט אויף ריבית מיט א היתר עיסקא.

                                               

שבע מצוות דרבנן

די שבע מצוות דרבנן זענען די זיבן מצוות עשה וואס חז"ל האבן מתקן געווען. דער סימן אויף דעם איז שמ"ע בנ"י: נ - נרות שבת; נרות חנוכה 2 מצוות מ - מגילה ליינען ב - ברכות ש - שבח הלל ע - עירובין י - ידיים וואשן די הענט צום עסן