ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 31




                                               

הקריה (זשורנאל)

הקריה איז דער אפיציעלער זשורנאל פון דער קרית יואלער פירערשאפט, וואס דארט ווערט געמאלדן אלע מעלדונגען. ווי אויך פון מצילי אש און שערי חמלה קרית יואל סקול דיסטריקט. עס ערשיינט יעדע שטיק צייט, אין אלגעמיין אומגעפער יעדע צוויי מאנאטן.

                                               

וועקער

וועקער איז א היימיש-יודישער זשורנאל וואס ערשיינט עטליכע מאל א יאר; דאס איז א אייגענארטיגער זאמל פון מאמרים, איבער טעמעס וואס בארירן דעם היימישן כלל. אנגעהויבן פון נייע פרומקייטן וואס דערקוטשן דעם היינטיגער דור, און אויספירלעך מיט חכמות חיצוניות ו ...

                                               

לעבנס פראגן

לעבּנס־פֿראַגן איז אַ ייִדישער קולטור-געזעלשאַפֿטלעכער זשורנאַל װאָס דערשיינט רעגולער יעדע צװײ חדשים. דער זשורנאַל װערט אַרויסגעגעבן דורך דעם "אַרבעטער-רינג" אין ישראל שוין דאָס 56-סטע יאָר. ער דערשײַנט װי אַ פֿילזײַטיקער קולטור-געזעלשאַפֿטלעכער ...

                                               

מאמענט (ענגליש)

מאמענט איז אן אמעריקאנער, סעקולערער ענגליש־שפראכיגער יודישע מאגאזין באזירט אין וואשינגטאן די סי, געגרינדעט אין 1975 דורך אלי וויזעל און ערשיינט זעקס מאל א יאהר מיט ארום פינעף-אוןזעכציג טויזנט אבאנירער. עס הייסט נאך דער ווארשעווער יודישער צייטונג ...

                                               

בארשט

בארשט "צוויקל זאפט" איז א פליסיג אייראפעאיש עסן געמאכט פון רויטע בוריקעס וואס איז פאפולער ביי יודן. מען גרייט צו בארשט אויף צוויי וועגן - געקאכטער בארשט אדער געשטעלטער בארשט. אין פוילן האט מען געקאכט בארשט פליישיק, מיט נאקן בהמה פלייש און קנאבל. ...

                                               

בורמאעלאס

בוּרמאָעלאָס איז א געפרעגלטע עסן פון די שפאנישן קיך. עס איז פארשפרייט געווארן מיט דעם נאמען אין די לאטיינישע לענדער. א מילכיגע ווערסיע איז אויך שטארק פאפולער. פארהאן וואס זאגן אז עס קומט פון די מוסולמענער וואס זיי האבן עס פארשפרייט ווען זיי האבן ...

                                               

גאלער

גאַלער אָדער גאַלערעטע אָדער כאָלאָדעץ אָדער פטשאַ אדער פֿיסנאגע איז א פארגליווערטע פליישיגע עסן. מען קאכט אויף די ביינער פון די פיס פון אן אקס און די יויך קילט זיך אפ און ווערט פארגליווערט. פוילישער אפשטאמיגע יודן עסן גאלער שבתֿ מיטאג ביי דער טא ...

                                               

געהאקטע לעבער

געהאַקטע לעבער איז אַ ייִדישע שפּײַז פֿון מיטל און מיזרח־אײראָפּע. מע פּרעגלט לעבערס פֿון עופות אדער רינדער מיט ציבעלעך און מען האקט די לעבער מיט אַ מעסער. מען צעמאלט דערצו אַ געקאָכטע אײ און װירצט מיט זאַלץ און פֿעפֿער און אַ ביסל שמאַלץ.

                                               

געפילטע פיש

‫ געפֿילטע פֿיש זענען פיש וואס מהאט אנגעפילט; די פילונג מאכט מען פון געמאלענע פיש. היימישע געפילטע פיש זענען געוויינטלעך קארפ אדער לעשט; אמאל פלעג מען פילן אויך העכט. די פילונג קען ווערן געמישט מיט אייער און ציבל און א ביסל פעפער. מדארף אויך אריי ...

                                               

המן טאש

המן טאשן איז א סארט קיכל וואס איז דריי עקיג און איז אנגעפילט מיט מאן אינדערמיט. ביי אסאך בעקערייען פארקויפט מען דאס א גאנץ יאר, אבער ביי פרומע און טראדיציאנאלע אידן איז דאס א מנהג צו עסן בעיקר פורים, ספעציעל פורים ביינאכט ווען סווערט געברענגט א מ ...

                                               

זאלאביע

די זאַלאַביע אדער דזשאלעבי איז דער מיטל-מזרחדיגער ווערסיע פונעם חנוכה פאנטשקע, בעיקר ווערט עס פאררופן אויף די יודן אין תימן, אבער עס איז אויך געווען איינגעפיהרט אין איראק, איראן, עגיפטן אזוי אויך אין אינדיע, פאקיסטאן, באנגלאדעש און די דערנעבנדיגע ...

                                               

טאמעיטע דיפ

טאמעיטע דיפ, אדער ווי עס ווערט גערופן אין העברעאיש מטבוחה, איז א סאלאט געמאכט מערסטנס פון פאמידארן, צוזאמען מיט געבראטענע קנאבל און פעפערלעך, געקאכט צוזאמען. ער איז גאר אן אויפגעכאפטע עסנווארג, וואס היימישע אידן ארום די וועלט עסן שבת קודש ביי די ...

                                               

טשאלנט

טשאָלנט איז אן עסנווארג-געמיש פון פארשידענע באנדלעך, קארטאפל גערשטן און פלייש. אזוי ווי סשטייט אין די תורה אז מטאר נישט קאכן שבת, ווייל דאס איז א מלאכה פון בישול, איז די איינציגע מעגליכקייט פון עסן ווארעמס שבת בייטאג צו האלטן ווארעם א מאכל. טשאָל ...

                                               

לאטקע

א לאטקע איז א טראדיציאנאל געפּרעגלט מאכל וועלכע באשטייט בעיקר פון געריבענעם קארטאפל און אייער, וועלכע שטאמט פון די אשכנזישע יידן אין אייראפע. טייל לייגן אויך אריין קנאבל און ציבעלע לויטן געשמאק. אין פארשידענע פלעצער האט מען עס געמאכט פון אנדערע ג ...

                                               

ספינדזש

ספינדזש איז א סארט פאנטשקע וואס שטאמט צפון אפריקע. עס קומט מיט א לאך אינדערמיט. מען סערווירט עס באשפריצט מיט צוקער אדער געווייקט אין האניג.

                                               

קאשע

קאַשע איז אַן אַלטער פרישטאג געקעכץ, געמאַכט פון פארשידענע סאָרט תבואות, געקאָכט מיט מילך אדער וואסער, פון רוסישן אפשטאם. עס איז היסטאריש און כאטש טויזנט יאר אלט און איז איינע פון פריערדיגסטע אייראפעיאישע געקעכצן. אין זיין חשיבות איז עס גלייך נאך ...

                                               

קאשע מיט ווערנישקעס

מוסטער:לאקשן קאשע ווערנישקעס איז א רוסיש-יודישער געקעכץ געמאכט פון קאשע און באוטיי לאקשן. עס קומט דערין אויך געדינסטע ציבעלע און אייער. מען קאכט באזונדער די קאשע פון די לאקשן. טראדיצאנאל האט מען גענוצט שמאלץ אנשטאט אויל. דורך די יודישע אימיגראנטן ...

                                               

קוגל

קוגל אן עסנווארג, די אלגעמיינע קוגל איז דער "קארטאפל קוגל" און דער "לאָקשן קוגל". מענטשן מיינען אז דאס ווארט "קוגל" שטאמט פון לשון קודש ווארט "כעיגול", וואס מיינט "אזוי ווי א רינג", וויבאלד די ארגינעלע קיגלעך זענען געפורעמט קיילעכדיג. אבער אין אמ ...

                                               

קישקע

דער ארטיקל דיסקוטירט דעם מאכל געפֿילטע קישקע. טאמער זוכט איר קישקעס אין די מאגן, זעט געדערעם. געפילטע קישקע איז מאכל פון מזרח-אייראפעישע יידן, געמאכט פון דער גראבער קישקע פון רינדער געפֿילט מיט געפרעגלטן ציבל, מעל, שמאלץ און געווירצן. די געקאכטע ...

                                               

קניידלעך

א קניידל איז א באקאנטע יידישע מאכל וואס איז געמאכט פון מצה מעל מיט אייער און וואסער אפגעקאכט. אין אלגעמיין לייגט מען דאס אין הינדל יויך צוזאמען מיט אייער לאקשן. דער מאכל איז שטארק פאפולער ביי אזעלכע וואס גלייכן טראדיציאנעלע יידישע מאכלים. אין אמע ...

                                               

שמאלץ

שמאלץ איז פעטנס ארויסגענומען פון א הינדל אדער א גאנדז. מען ניצט עס צו פרעגלען אדער אנשמירן אויף ברויט. עס איז זייער אן אויפגעכאפטער עסנווארג אין דער אידישער קיך. דא צו פראדוצירן טוט מען אפשניידן די פעטע טיילן פונעם פויגל צו קליינע שטיקלעך, דערנאך ...

                                               

רשימה: ספרים

חיצונישע פירושים: משלי בן סירא - ספר היובלים פירושים אויף תנ"ך: אונקלוס - ראב"ע - רש"י - רמב"ן - צאינה וראינה תנ"ך: תורה - נביאים כתובים - טעמי המקרא - מקראות גדולות משנה: ברייתא - תוספתא פירושי התלמוד: רש"י - תוספות - רא"ש - מנחם המאירי אגדה: מד ...

                                               

רשימה: די יידישע געשיכטע

אידן אין ליטא אידן אין אלסקה אידן אין אַפגאַניסטאַן אידן אין גליציה אידן אין שבדיה אידן אין אוקראינה אידן אין אזרבייגן אידן אין מקסיקו אידן אין יפן אידן אין אייראָפע אידן אין לטביה אידן אין מרוקו אידן אין קולומביה אידן אין מצרים אידן אין רוסיה אי ...

                                               

יידישער לוח

דער אידישער לוח איז א יערליכער קאלענדאר וואס האט אין זיך די טעג, חדשים און יאר, ווי אויך די פרשת השבוע און יומ־טובים. עס קען אויך האבן אין זיך יארצייטן, דף היומי, חק, און אנדערע טעגליכע באזירטע שיעורים. עס זענען געווען צוויי פארמען פון דעם אידישן ...

                                               

בחג יאר

א בחג יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט בחג הייבט אן מאנטיג, איז "חסר" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט דינסטיק. א יאר פון סארט בחג איז א פשוט יאר און איז לאנג 353 טעג, מיט 50 שבת ...

                                               

בחה יאר

א בחה יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט בחה הייבט אן מאנטיג, איז "חסר" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק. א יאר פון סארט בחה איז אן עיבור יאר און איז לאנג 383 טעג, מיט 54 ...

                                               

בשה יאר

א בשה יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט בשה הייבט אן מאנטיג, איז "שלם" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק. א יאר פון סארט בשה איז א פשוט יאר און איז לאנג 355 טעג, מיט 50 ש ...

                                               

בשז יאר

א בשז יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט בשז הייבט אן מאנטיג, איז "שלם" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט שבת. א יאר פון סארט בשז איז אן עיבור יאר און איז לאנג 385 טעג, מיט 55 שבתים ...

                                               

גכה יאר

א גכה יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט גכה הייבט אן דינסטיק, איז "כסדרן" דאס הייסט אז חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק. א יאר פון סארט גכה איז א פשוט יאר און איז לאנג 354 ט ...

                                               

גכז יאר

א גכז יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט גכז הייבט אן דינסטיק, איז "כסדרן" דאס הייסט אז חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט שבת. א יאר פון סארט גכז איז אן עיבור יאר און איז לאנג 384 טעג, ...

                                               

החא יאר

א החא יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט החא הייבט אן דאנערשטיק, איז "חסר" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט זונטיק. א יאר פון סארט החא איז אן עיבור יאר און איז לאנג 383 טעג, מיט 55 ...

                                               

הכז יאר

א הכז יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט הכז הייבט אן דאנערשטיק, איז "כסדרה" דאס הייסט חשוון האט 29 טעג און כסלו האט 30 טעג, און פסח געפאלט שבת. א יאר פון סארט הכז איז א פשוט יאר און איז לאנג 354 טעג, מיט ...

                                               

השא יאר

א השא יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט השא הייבט אן דאנערשטיק, איז "שלם" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט זונטיק. א יאר פון סארט השא איז א פשוט יאר און איז לאנג 355 טעג, מיט 51 ש ...

                                               

השג יאר

א השג יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט השג הייבט אן דאנערשטיק, איז "שלם" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט דינסטיק. א יאר פון סארט השג איז אן עיבור יאר און איז לאנג 385 טעג, גענוי ...

                                               

זחא יאר

א זחא יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט זחא הייבט אן שבת, איז "חסר" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט זונטיק. א יאר פון סארט זחא איז א פשוט יאר און איז לאנג 353 טעג, מיט 51 שבתים. ...

                                               

זחג יאר

א זחג יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט זחג הייבט אן שבת, איז "חסר" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 29 טעג, און פסח געפאלט דינסטיק. א יאר פון סארט זחג איז אן עיבור יאר און איז לאנג 383 טעג, מיט 55 שבתי ...

                                               

זשג יאר

א זשג יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט זשג הייבט אן שבת, איז "שלמה" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט דינסטיק. א יאר פון סארט זשג איז א פשוט יאר און איז לאנג 355 טעג, מיט 51 שבתים ...

                                               

זשה יאר

א זשה יאָר איז איינע פון די פערצן סארטן יארן אינעם יידישן קאלענדאר. א יאר פון סארט זשה הייבט אן שבת, איז "שלם" דאס הייסט סיי חשוון סיי כסלו האבן 30 טעג, און פסח געפאלט דאנערשטיק. א יאר פון סארט זשה איז אן עיבור יאר און איז לאנג 385 טעג, מיט 55 שב ...

                                               

פרשת השבוע

די חמשה חומשי תורה זענען צעטיילט אויף 54 סדרות. יעדן שבת ליינט מען איין סדרה אין שול פון א כשרער ספר תורה פאר מוסף. מען ליינט די ערשטע סדרה, בראשית דעם שבת נאך שמחת תורה, און יעדן שבת ליינט מען די נעקסטע סדרה לויטן סדר. די סדרה פון דער וואך וועט ...

                                               

אשכנזישע הברה

אשכנזישע הברה איז אַ נוסח אַרויסצוריידן לשון קודש און תרגום לשון, וואָס האָט זיך אַנטוויקלט צווישן אשכנזישע יידן. צוזאַמען מיט באַשטימטע באַזונדערקייטן אין סינטאַקס און וואָרטשאַץ שטעלט זי מיט זיך פאָר אַ שפּראַך, אַ יורש פון לשון קודש, וואָס אשכ ...

                                               

ליסטע פון לשון-קודש ווערטער אין יידיש

יידיש ניצט א סך לשון-קודש ווערטער אבער מען איז געוואוינט צו שרייבן מיטן לשון־קודש׳דיקן אויסלייג. ממילא קען זיין שווער צו וויסן וויאזוי מ׳רעדט אויס אזא ווארט טאמער מען איז נישט באקאנט. דא ברענגט מען א רשימה פון לשון־קודש ווערטער מיט דעם אויסדרוק א ...

                                               

לשון קודש

צי מיינט איר העברעאיש? לשון הקודש איז דער אור אַלטער שפּראַך וואס מנוצט ווען מען לערנט תורה. דאס איז די שפראך וואס מען האט גערעדט בשעת מתן תורה און איז פארבליבן געווארן אלס א הייליגע שפראך ביי די יידן במשך זייערע אלע דורות. לויט די ארטאדאקסישע-יי ...

                                               

מעוות שאינו יכול לתקון

מעוות לא יוכל לתקון איז א לשון הקודשדיגער אויסדרוק וואס מען ניצט אויף א זאך וואס מען האט געברויכט טוהן און מען קען מער עס נישט משלים זיין. עס ווערט אויך גענוצט אין יודיש בפרט אין די חסידיש יודישער שפראך וואס באנוצן זיך מער מיט גמרא לשון. דער מקור ...

                                               

מקום

אין ווערטערליכן באנוץ איז עס ביים מנחם אבל זיין, זאגט מען: המקום ינחם אתכם. אויך ביים דאווענען יעדן מאנטאג און דאנערשטאג זאגט מען ביים לאנגן יהי רצון: המקום ירחם עליהם.

                                               

עוולה

עוולה איז אן אומווערדיקייט וואס מען טוט צו א צווייטען אדער בין אדם לחברו אדער בין אדם למקום אן עוולה וואס מען קען נישט פארעכטן ווערט אנגערופען א מעוות שאינו יכול לתקון

                                               

מוסר

צו מיינט איר מסירה? צו מיינט איר מסורה? מוסר ענגליש: morality איז די תורה פון אויסארבעטן די מידות בין אדם לחבירו און מעלות בין אדם למקום. ר ישראל סאלאנטער האט דאס אריינגעברענגט און אויפגעטאן אלס יסוד אין אידישקייט. און דאס איז געווארן פערזערווירט ...

                                               

געדולד

געדולד אדער אין לשון קודש סבלנות, מיינט האבן נערוון און דערליידן מענטשן וואס קריכן אויף די נערווען. געדולט איז פארעכנט ווי א גוטע מידה ביי די רעליגיע און גייסטלעכע.

                                               

האס

האַס איז א געפיל פון גאר שטארקע עקל און גרויל וואס א מענטש טראגט זיך ארום אויף אן אנדערן מענטש, זאך, פאנאראמע, באגריף. דאס איז דאס פארקערטסטער עמאציע פון ליבע. דאס קען זיין באזירט אויף פחד אדער קנאות.

                                               

מנוחת הנפש

מנוחת הנפש איז א מידה אין חובת הלבבות ווערט דאס אנגערופען מידת ההשתוות. אז נישט קיין חילוק וואס עס לויפט ארום דעם מענטש, גוטס אדער שלעכטס איז דאס אן אייניגער אפעקט אויף זיין עמאציעס, און דער מענטש טוט זיך העכעראן איבערן מצב.

                                               

מעלות

צו מיינט איר מעלות? מעלות איז דער שלימות וואס א מענטש איז זיך משלים אין די וועלט אויף גוטע מידות בין אדם לחברו, און בעיקר צום באשעפער זיינער וואס ער טוט אלעס לשמה, און זין גאנצער טאג איז בלויז עבודת ה.