ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 113




                                               

קורט וואלדהיים

קורט יאזעף וואלדהיים איז געווען אן עסטרייכער גענעראל, דיפלאמאט און פאליטיקער. וואלדהיים איז געווען גענעראל-סעקרעטאר פון די פאראייניקטע פעלקער פון 1972 ביז 1981, און פרעזידענט פון עסטרייך פון 1986 ביז 1992. ווען ער איז געלאפן פאר פרעזידענט אין עסט ...

                                               

פרוזבול

פרוזבול איז הלכהדיגער אויסטרעף פון הלל הזקן אז מען זאל קענען בארגן געלט, אן דעם וואס די מצוה פון שמיטת כספים, זאל גורם זיין אז דער חוב זאל בטול ווערן. אין די תורה געפונען מיר: "וזה דבר השמטה שמוט כל בעל משה ידו, אשר ישה ברעהו" דברים טו, ב. דאס מי ...

                                               

שמיטה

שמיטה איז דער נאמען פונעם זיבעטן יאר, וואס די אידן זענען מחויב צו לאזן פריי די פעלדער אין ארץ ישראל. סאיז אויך דא נאך צוויי מצוות מיט א שייכות צום שמיטה יאר, דהיינו שמיטת כספים און הקהל. די מסכתא וואס באהנדלט די דינים פון שמיטה איז מסכת שביעית אי ...

                                               

אוצר בית דין

אוצר בית דין איז אן ארגאניזאציע וואס איז עוסק אין דעם שניט פון פירות וואס וואקסן אין דעם שמיטה יאר מיט קדושת שביעית, און פארטיילט די פירות צו קאנסומערס אין אזא אופן וואס אסאך פוסקים האלטן איז אויסגעהאלטן על פי הלכה. אוצר בית דין איז א וועג אפצוזע ...

                                               

היתר מכירה

היתר מכירה איז א פראצעס, לויט וועלכן די פעלדער אין גאַנצן לאַנד ישראל ווערן פאַרקויפט פאַר אַ גוי - אין שמיטה יאר, כדי צו קענען דאס בארבייטען געהעריג, און אויסקרויזן די תורהדיגע איסור אז די פעלדער וואס געהערן פאר אידן ברויכן צו רוהן אין שמיטה יאר ...

                                               

תבואה

ֿ תבואה איז אן איינשליסנדיגער טערמין פאר לאנדווירטשאפטלעכע פלאנצונגען פון דער גראז פאמיליע וואס ווערן קולטיווירט. אין אלגעמיין מיינט עס אזעלכע תבואה וואס מען קען צעמאלן צו פראדוצירן מעל פון וואס מען מאכט ברויט. נאך דעם שניט פון דער פעלד טוט מען א ...

                                               

ווייץ

ווייץ איז א מין גראז וואס איז קולטיווירט איבער דער גאנצער וועלט, עס איז די מערסטער וויכטיגער מענטשליכער עסענווארג קערנדל, און דאס צווייטער מערסטע פלאנצונג פון תבואה אגריקולטור נאך קוקוריזע. איינס מער פון רייז וואס איז די דריטע. מען מאכט דערפון בר ...

                                               

זארגעהירזש

זארגעהירזש, ברייט גערופֿן זארגע, איז אַ מין גראָז קולטיווירט פֿאַר זייַן קערל, וואָס ווערט געניצט פֿאַר עסנוואַרג פֿאַר מענטשן, שפייז פאר בעלי חיים און עטאַנאָל פּראָדוקציע. זארגעהירזש קומט אורשפרינגלעך פֿון אפריקע, און ווערט איצט ברייט קולטיוויר ...

                                               

פרוכט

פֿרוכט, אין באָטאַנישן זין, איז אַ טײל פֿון דער פֿלאַנץ, װאָס האָט די אַחריות פֿאַר דער פֿאַרשפּרײטונג פֿון די קערנדלעך. אין לאַנדװירטשאַפֿטלעכער און קולינאַשער שפּראַך פֿרוכט, אָדער אױבסט, איז אַ זיסער פֿלאַנצלעכער עסנװאַרג װאָס מעג זײַן אַ אמתע ...

                                               

רפאל פינקל

די ייִדיש־שפראך קלאַװיאַטור נוצט די ייוו"א אויסלייג אותיות און נישט סתם די לשון קודשדיגע אותיות, עס איז אויסגעשטעטלט אז מקען אריינקלאפן די לאטייןישע שריפֿטן אויף אן ענגלישער קאמפיוטער קלאַװיאַטור און עס װערט איבערגעזעצט אויף ייִדישע שריפֿטן אויפן ...

                                               

אדלער

דער אָדלער איז א גרויסער רויבפויגל פון דער זעלבער משפחה ווי דער פאלק און דער גריף. ער טוט יאגן בייטאג און ער זעט זייער גוט. דער ליסער אדלער איז א גרויסער אדלער צפון אמעריקע מיט א העל ווייסן קאפ און וויידל. ער איז דער נאציאנאלער פויגל פון די פאראי ...

                                               

אטעם-סיסטעם

די אָטעם־סיסטעם איז א סיסטעם אינעם מענטשלעכן קערפער וואס דערמעגלעכט אקסידירן דאס בלוט און אויסשיידן דעם קארבאן דיאקסייד וואס איז א בייפראדוקט פון דעם פראצעס. די אטעמען סיסטעם איז צונויפגעשטעלט פון די העכערע אטעם־איבערגאנגען און די נידעריגע אטעם־א ...

                                               

אייזל

דער אייזל איז א געשטוביקטער זגאל פון דער פערד פאמיליע. מען האט גענוצט אייזלען אלס ארבעטס בהמות איבער בערך 5.000 יאר. עס זענען דא מער ווי 40 מיליאן אייזלען אין די וועלט, בפרט אין אויסוואַקסנדיקע לענדער אין וועלכע זיי ווערן באנוצט בפרט צו טראגן לאס ...

                                               

אקס

דער אָקס איז א זגאל בהמה. א יונגער אקס הייסט א "קאלב". א קו וואס האט נאך נישט געבוירן קיין קעלבל רופט מען א "טעליצע". אקסן ווערן געניצט צו אקערן פעלדער, און פאר טראנספארט שלעפן וואגנס און לאסטן. רוב מאל בינדט מען צו א פאר אקסן צוזאמען צו ארבעטן. ...

                                               

באקטעריע

באקטעריעס איז א גרויסע גרופע פון קליינע לעבעדיגע ארגאניזמען געמאכט פון איין צעל. זיי האבן DNA און זייער ביאכעמיע איז ענלעך צו אנדערע לעבעדיגע ארגאניזמען. כמעט אלע באקטעריעס זענען אזוי קליין אז מ׳קען זיי זען נאר דורך א מיקראסקאפ. זיי זענען די פשוט ...

                                               

בוים

א בוים איז א פיליאריק געוויקס פון האלץ, וואס האט טפלדיקע צווייגן וואס וואקסן ארויס פון דעם שטאם. ביימער זענען א וויכטיקער טייל פון דער לאנדשאפט ווייל זיי פארמיידן אונטערשווענקען פון דער ערד. ביימער שפילן אויך א ראלע אין שאפן זויערשטאף אין דער לופ ...

                                               

גיפט

אין ביאלאגיע, איז גיפט א סובסטאנץ וואס טוט שעדיגן ארגאניזמען און שאפן א קראנקייט, אדער טויט, בדרך כלל דורך א כעמישער רעאקציע. אין כעמיע און פיזיק איז גיפט א סובסטאנץ וואס שטערט אדער פארמײַדט א כעמישע רעאקציע. וואס איז גיפטיק פאר מענטשן איז לאוו ד ...

                                               

גענע

אַ גענע איז אַ סטרוקטורעלער און פונקציאָנעלער איינס פון ירושהדיקייט פון אייגנשאַפטן אין אַלע אָרגאַניזמען און ווירוסן. גענען ווערן איבערגעגעבן דורך פאַרמערונג פון עלטערן צו קינדער, פון איין דור צום צווייטן, אָדער דורך אַנדערע פּראָצעסן, פון דאָנא ...

                                               

העלפאנד

דער העלפֿאַנד אדער עלפֿאַנט איז א גרױסע חיה וואס איז גרױ אדער ברוין, האט לאנגע אויערן און א לאנגען שנוק. העלפאנדן זענען היינט די גרעסטע באשעפענישן אויף דער יבשה. העלפֿאנדן װאױנען אין אַפֿריקע און אַזיע. ביידע אַפֿריקאַנישע און אַזיאַטישע העלפֿאנד ...

                                               

ווייסוויידל הערש

דער ווײַסוויידל הערש, אויך באנקאנט ווי דער ווירזשיניע הערש, איז א מיטלגרייס הערש אלטגעזעסן אין די פאראייניגטע שטאטן, קאנאדע, מעקסיקא, צענטראלע אמעריקע, און דרום אמעריקע דרום ביז פערו. מען האט אים אויך אריינגעברענגט אין ניי זילאנד און א פאר לענדער ...

                                               

זגאלן אין סכנה

א זגאַל אין סכנה איז א זגאל פון פלאנצן, בעלי חיים אדער אנדערע ארגאניזמען וואס איז אין געפאר פון אויסשטארבן. דאס קען פאסירן צוליב פארשידענע סיבות. עס קען זיין אז ווייניג פונעם זגאל זענען געבליבן לעבעדיק, אדער ווייל זיינע פרעדאטארן האבן זיך פארמערט ...

                                               

זשוק

זשוקעס אדער דזשוכעס זענען די גרעסטע גרופע פֿון אינסעקטן. עס זענען דאָ בערך 400.000 באַשריבענע לעבעדיקע זגאלן זשוקעס: בערך 40% פֿון אַלע באַקאַנטע אינסעקטן. עס זענען דאָ 800.000 צו איין מיליאָן אָפּגעשאַצטע לעבעדיקע זגאלן. זשוקעס לעבן כמעט איבעראַ ...

                                               

טוקאן

די טוקאנען אדער פעפער-פרעסערס זענען א משפחה פון טראפישע פויגלען. די משפחה איז כולל פינף מינים און בערך פערציג זגאלן. טוקאנען וואוינען אין טראפישע וועלדער אין צענטראל און דרום אמעריקע. זיי פליען נישט אין די קאלטע לענדער במשך די זומער חדשים. א טוקא ...

                                               

טיגער

דער טיגער איז א זויגער פון דער קאץ פאמיליע. טיגערס זענען דער גרעסטער סארט קעץ, לאנג ביז 3.38 מעטער און מיט א געוויכט ביז 389 קילאגראם. זיי זענען זייער שטארק און טון באפאלן הערשן און בהמות. זיי קומען פון אזיע. זייער פעלץ איז אראנזש מיט שווארצע פאס ...

                                               

טשערי טאמאטע

די טשערי טאמאטע איז א סארט טאמאטע וועלכע וואקסט קליין. זי ווערט געניצט אלס א נאש און צו באצירן פרוכט און גרינצייג טעצער אזוי אויך ווערט זי אסאך געניצט אין סאלאטן. זי ווערט גערופן טשערי אלס איר נאנטע אויסזעהן צו א קארש. טשערי טאמאטעס זענען געפלאנצ ...

                                               

כארדאטן

כארדאַטן, אדער סטרונעוועטע בעלי חיים, איז א גרופע בעלי חיים מיט א הוילער רוקן סטרונע, די גרופע איז כולל אלע בעלי חיים פון דעם רוקנביין מין. אריינגערעכנט צווישן די כארדאטן זענען מענטשן, זויגערס, רעפטיליעס, פויגלען און אמפיביעס. ביי טייל כארדאטן גי ...

                                               

ליבעלעס

ליבעלעס איז אַ סדר פֿון אינסעקטן, וואס מען טרעפט ביי יעדן קערפער פון פרישוואסער. די גרעסטע לעבעדיקע ליבעלעס זענען Megaloprepus caerulatus פֿון צענטראל אמעריקע, און Anax strenuus פֿון האַװאַייִ. די גיגאַנטישע "ליבעלעס" Protodonata פֿון פּאַלעאָזױ ...

                                               

לעמפערט

דער לעמפּערט איז אַ גרויסע קאַץ פֿונעם מין פּאַנטער וואָס וואוינט אין אַפֿריקע און אַזיע. להיפוך פון דעם לייב, לעבט דער לעמפּערט נישט גרופּענווײַז. די דערוואַקסענע זכרים לעבן אַליין, און די נקבות לעבן נאָר מיט זייערע קעצלעך. לעמפּערטן וואוינען אי ...

                                               

מאלוסקן

דער שטאַם פון די מאלוסקן איז איינער פון די מערסט־פארשפרייטע שטאמען פון בעלי חיים אן א רוקן ביין אויפן ערד פלאנעט. די וויסנשאפטלער ציילן אומגעפער 100.000 זגאלן, לעבעדיקע און פאסילן, וואס ווערן צעטיילט אויף זיבן אפטיילונגען. די מאלוסקן זענען שטארק ...

                                               

מאנטיס

מאַנטיס אדער פֿאנגשעריק איז אַ טאלק פון אינסעקטן אין דעם אונטערקלאס פון אינסעקטן מיט לאַנגע און שמאָלע קערפערס. זיי האבן אין קאָפּ צוויי גרויסע אויגן, לאַנגע טאפערלעך און גוטע באוועגלעכקייט. זייערע פאדערשטע פיס זענען גרויס כדי אָנכאַפּן די שפייז. ...

                                               

נאזהארן

א נאָזהאָרן איז יעדער בעל חי פון דער Rhinocerotidae פאמיליע. עס זענען דא פינף לעבעדיקע זגאלן נאָזהאָרנס. צוויי פון זיי געפינען זיך אין אפריקע, און די אנדערע דריי וואוינען אויך אין דרומדיקע טיילן פון אזיע.

                                               

נערוו

א נערוו איז א בינטל ניוראנען וואס גייען צוזאמען פאראלעל, איינגעוויקלט אין נערוון געוועב. די ניוראנען וואס קומען צוזאמען אין נערוון פירן אינפארמאציע צווישן דעם קערפער פון א מענטש און זיין צענטראל נערוון-סיסטעם. די צענטראל נערוון-סיסטעם באשטייט פונ ...

                                               

פארמערן סיסטעם

די פֿאַרמערן סיסטעם איז דער צוזאמענשטעל פון גלידער וואס באטייליקן אינעם רעפראדוקציע פראצעס ביי לעבעדיקע באשעפענישן. די פארמערן סיסטעם באשטייט פון די גלידער וואס שאפן און האלטן די רעפראדוקציע צעלן. ביי זויגערס איז דאס די ביצים פון זכרים און דער אי ...

                                               

פוילע רוילע

א פוילע־רוילע אדער שנעק איז א קליינער בעל חי, פון די שרצים וואס האבן נישט קיין ביינער. מערסטע פוילע־רוילעס לעבן אין וואסער, אבער סאיז דא וואס לעבן אויף דער יבשה. רוב פון זיי האבן א הארטן מושל. א פוילע־רוילע וואס האט נישט קיין מושל רופט מען א מעטא ...

                                               

פינגווין

דער פּינגװין איז אַ פֿױגל װאָס קען נישט פֿליען. װײל זײַנע פֿליגל זענען קורץ, באַדעקט מיט האַרטע שופּן און אָן פֿליג־פֿעדערן. זײַנע פֿיס זענען נאָר פֿון הינטן. דעריבער שטייט ער אױף דער ערד גאַנץ גראָד און שפּאַרט זיך דערבײַ אָן אױף זײַנע האַרטע עק ...

                                               

פלאטערל

א פֿלאַטערל וואס איז אויכעט גערופן שמעטערלינג אדער זומער פייגעלע, איז א סארט פון פיר געפליגעלטע אינסעקט. עס געהערט צום סדר לעפידאפטערע, וואס איז כולל די מאלן וואס קערן אן צו פלאטערלעך. א פלאטערל האט פיר פליגלעך באדעקט מיט קליינע שופן. די פליגלעך ...

                                               

פלאנץ

האט איר געמיינט אנפלאנצן? האט איר געמיינט איבערפלאנצן? אריבערלייגן א פלאנץ פון איין פלאץ צום צווייטן, אדער אן גליד פון איין מענטש צום צווייטן פלאנץ ווערט גערופן אלע סארט לעבעדיגע געוואוקסן וועלכע שפראצן ארויס פון דער ערד, למשל ביימער, גראזן און ג ...

                                               

פלעדערמויז

פֿלעדערמייַז זענען זויגערס אינעם Chiroptera סדר. זיי זענען די איינציקע זויגערס וואס קענען פליען. אנדערע זויגערס ווי פליענדיקע וועווערקעס קענען שוועבן אין די לופטן, אבער נישט פליען. פלעדערמייז זענען אױפֿטואיקן ביי נאכט, זון-פֿאַרגאַנג און אין די מ ...

                                               

קאטאראקט

א קאַטאַראַקט איז א פארוואלקענען פון דער לינדז פונעם אויג. דאס טרעפט זיך מערסטנס ביי עלטערע מענטשן. ווען איינער באקומעט א קאטאראקט אין איין אויג, רוב מאל באקומט ער שפעטער א קאטאראקט אינעם צווייטן אויג. מיט א קאטאראקט זעט מען נישט גוט, און אפטמאל ...

                                               

קאמאר

קאמאַרן אדער מאסקיטן זענען א פאמיליע פון קליינע פליגן וואס זויגן בלוט פון בעלי חיים מיט ווארבלען, כולל מענטשן. זייער לענג איז דורכשניטלעך פון א צענטל אינטש ביז א זיבעטל. זייער לעבנס דויער איז געוויינלעך פון צוויי טעג ביז געציילטע חודשים. די נקבה ...

                                               

קאץ

די קאַץ אדער קאָטער איז א געשטוביקטער זגאַל פון א קליינעם פלייש־עסנדיקן געשטוביקטן זויגער. זי איז די איינציקסטער געשטוביקטער זגאל אין דער פֿעלידאע פֿאמיליע, און מען רופט זי אפֿט די געשטוביקטע קאַץ כדי צו פֿונאנדערשיידן זי פון די ווילדע מיטגלידער ...

                                               

שאף

א שאף איז א בהמה וואס איז מעלה גרה און האט צעשפאלטענע טלאען. עס וואקסט אויף זיי זייער א ווערדפולע מאטריאל וואס הייסט וואל. כאטש זענען דא עטלעכע זגאלן שאף, בדרך כלל מיינט מען דעם זגאל Ovis aries. די צוויי הויפט צילן וואס די שאף ווערט באניצט פאר בי ...

                                               

שטשור

די שטשור, שטשאָר אדער ראַץ איז א מיטל-גרייס נאגער. רוב שטשורעס זענען פונעם מין Rattus, און עס זענען דא בערך 56 פארשידענע זגאלן. די מערסט באקאנטע זגאלן שטשורעס זענען די שווארצע שטשור rattus און די ברוינע שטשור Rattus norvegicus. די דאזיקע צוויי זע ...

                                               

שלאנג

א שלאנג איז א רעפטיליע וואס געהערט צו פופצען פאמיליעס; זיי האבן נישט קיין פיס, קול, אויערן און אויגן-לעדלעך. זיי האבן א לאנגן שלאנקן קערפער.‏ סעקזיסטירן אומגעפער 2.900 שלאנג זגאלן, און כמעט אלע לעבן אין די טראפישע לענדער. זייער ווייניק שלאנג זגאל ...

                                               

אנאטאמיע

אנאטאמיע איז אן אפטייל פון ביאלאגיע וואס פארנעמט זיך צו שטודירן וויאזוי די קערפער און ארגאניזאציע פון א לעבעדיגן ארגאניזם טוט פונקציאנירן. עס קען ווערן אפגעטיילט אין קלענערע שטודיעס ווי אנאטאמיע פון בעלי חיים, אדער געוויקסן איז פלאנצן אנאטאמיע. ד ...

                                               

בלאט

דער ארטיקל דיסקוטירט א טייל פון א פלאנץ. טאמער זוכט איר אן אנדער באדייטונג, זעט בלאט באדייטן. א בלאַט איז אן ארגאן פון א פלאנץ וואס וואקסט איבער דער ערד, און זיין עיקר צוועק איז אבסארבירן ליכט אינעם פראצעס פון פאטאסינטעז. א וואקסנדיגער בלאט איז ב ...

                                               

אמינא-זייערס

אַמינאָ-זייערסן זענען די כעמישע סובסטאנצן פון וואס פּראָטעינען ווערן געבויט. אין אייקאַריאָטן זענען פֿאַראַן 20 סטאַנדאַרטע אַמינאָ־זייערסן פון וואָס כּמעט אַלע פּראָטעינען זענען צוזאמענגעשטעלט. אין ביאָכעמיע, איז אַן אַמינאָ־זייערס יעדער מאלעקול ...

                                               

ביאמאלעקול

א ביאמאלעקול איז א מאלעקול וואס פאסירט נאטירלעך אין לעבעדיגע ארגאניזמען. ביאמאלעקולן באשטיין בעיקר פֿון קוילנשטאף און הידראגען, מיט שטיקשטאף, אקסיגען, פאספאר און שוועבל. אמאל זענען אנדערע עלעמענטן איינגעגלידערט אבער זעלטן.

                                               

לעבנס-מיטל כעמיע

לעבנס-מיטל כעמיע איז די שטודיע פֿון כעמיקאלע פראצעסן און אינטעראקציעס פֿון אלע ביאלאגישע און נישט-ביאלאגישע באשטאנדטיילן פון לעבנס-מיטל. די ביאלאגישע סובסטאנצן שליסן איין למשל פלייש, עופות, שאלאטן, ביר און מילך. די שטודיע איז ענלעך צו ביאכעמיע אי ...

                                               

ניקאטין

ניקאטין איז א נאטורליכע ארגאנישע כעמיקאליע וועלכע געפינט זיך אין טאבאק פלאנצונגען. די כעמיקאליע באשטייט פון קארבאן, הידראגען, שטיקשטאף און זויערשטאף וועלכע גיבן אינאיינעם א ספעציעלע דערשפיר אינעם מענטשנס קערפער. א ביישפיל פאר די וואס רויכערן נישט ...